O PLENERACH

Jednym z elementów stanowiących wyróżnik wągrowieckiego parku i nadających mu cech indywidualnych, są rzeźby plenerowe. Wykonane zostały przez profesjonalnych artystów – uczestników plenerów rzeźbiarskich w latach siedemdziesiątych XX wieku. Prócz plenerów rzeźbiarskich odbywały się w Wągrowcu również plenery plastyczne, organizowane co najmniej od początku lat siedemdziesiątych przez Urząd Powiatowy i Powiatowy Dom Kultury. Wybrane obrazy i grafiki trafiły do zbiorów domu kultury (część tej kolekcji znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Regionalnego w Wągrowcu), natomiast rzeźby stały się integralnym elementem przestrzeni parkowej.

W dostępnej dokumentacji zachowały się informacje o plenerze rzeźbiarskim „Wągrowiec 1973”, który trwał od 1 do 31 sierpnia. Wzięło w nim udział dziesięciu artystów: Marian Banasiewicz (komisarz pleneru), Edward Smolibowski, Benedykt Kasznia, Mieczysław Chojnacki, Anna Szczepaniak, Jerzy Hofman, Eugeniusz Olechowski oraz – w niepełnym wymiarze (?) – Anna Rodzińska-Iwiańska i Karol Jóźwiak.

W sierpniu 1974 roku zorganizowano plener rzeźbiarsko-malarski. Wśród rzeźbiarzy uczestniczyli w nim: Mieczysław Chojnacki, Adam Jezierzański, Edward Smolibowski, Roman Dzieczkowski, Eugeniusz Olechowski, Jan Maria Jakób oraz [Stanisław] Lulczyński. Prace rzeźbiarskie wykonane zostały z betonu w ramach miesięcznego pleneru, na którym wszystkim uczestnikom zapewniono wyżywienie, zakwaterowanie oraz odpowiednie warunki techniczne do wykonania prac. Koszty związane z miesięcznym pobytem uczestników pokrywali organizatorzy. Z zachowanej dokumentacji wiemy, że w 1974 roku zakupiono sześć rzeźb. Były to: Kobieta z kwiatami (Jan Maria Jakób), Młodość (Roman Dzięczkowski), Dziewczyna z wiadrami (Edward Smolibowski), Rzeźba 2 (Adam Jezierzański), Kompozycja (Eugeniusz Olechowski), Drużynnik zbrojny (Mieczysław Chojnacki).

W sierpniu 1975 roku odbył się trzeci wągrowiecki plener rzeźbiarski. Komisarzem pleneru ponownie był Mieczysław Chojnacki. Kwestie organizacyjne pozostawały głównie w gestii działaczy z domu kultury, ale ważnym dla artystów było wsparcie zakładu „ZREMB”, którego załoga pomagała w wykonaniu prac. W „Expresie Poznańskim” relacjonowano: „Miasto bardzo chętnie patrzy na goszczących artystów. Wynikiem ich dotychczasowych wizyt jest aż 13 pomników i kompozycji przestrzennych, wzbogacających pejzaż Wągrowca”. Wzmiankowano też, że „niektóre z dzieł tak się podobają, że giną – do tej pory nie wiadomo, gdzie się znajduje „Sarenka” Jerzego Smolibowskiego, która pewnej nocy zniknęła sprzed motelu…”[1]. Inną liczbę rzeźb podał redaktor „Gazety Poznańskiej”, wspominając o ponad 20 rzeźbach „świetnie wkomponowanych w otoczenie”[2].

Kolejny plener rzeźbiarski odbył się w 1977 roku. Powstało wtedy co najmniej 5 rzeźb, które zostały zainstalowane w różnych częściach miasta. Rzeźba „Macierzyństwo” aut. Mieczysława Chojnackiego – przed Przychodnią Lekarską przy ul. T. Kościuszki; rzeźba „Olimpijczyk” aut. Romana Dzięczkowskiego – na stadionie; rzeźba „Czapla”, wykonana z metalu przez Edwarda Smolibowskiego – przy ul. Jeżyka; rzeźba „Przybyszewski” wykonana w drewnie przez Mieczysława Niemca – w sali kameralnej MDK oraz rzeźba „Czerwony Kapturek” aut. Danuty Przydanek – na placu przy przedszkolu na ul. Lipowej.

Nie wszystkie rzeźby zachowały się do naszych czasów. Część z nich uległa zniszczeniu. Pełny wykaz rzeźb zachował się w zbiorach Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Pałuckiej w Wągrowcu – PDF do pobrania


[1] Wycinek prasowy z: „Express Poznański”, 10 IX 1975. Rzeźba Edwarda Smolibowskiego w kwietniu 2020 roku znajdowała się na prywatnej posesji przy ul. Różanej 4 w Wągrowcu.

[2] Wycinek prasowy z: „Gazeta Poznańska”, 10 IX 1975.

[3] W zbiorach Muzeum Regionalnego w Wągrowcu nie zachowała się dokumentacja dotycząca późniejszych edycji spotkań plenerowych.

Zakończenie pleneru rzeźbiarskiego w 1973 r.
Zakończenie pleneru rzeźbiarskiego w 1973 r.